Con dưới 36 tháng tuổi ai được nuôi khi ly hôn?

Khi chuẩn bị ly hôn, một trong những câu hỏi khiến nhiều người lo lắng nhất là con dưới 36 tháng tuổi ai được nuôi. Không ít người cho rằng con nhỏ chắc chắn sẽ do mẹ nuôi, nhưng trên thực tế pháp luật có quy định cụ thể và cũng có những ngoại lệ rất quan trọng. Nếu hiểu không đúng ngay từ đầu, bạn có thể bị động trong việc chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và phương án bảo vệ quyền lợi của mình.

Con dưới 36 tháng tuổi ai được nuôi theo quy định hiện nay?

Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ hai trường hợp: người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Đây là nguyên tắc pháp lý rất quan trọng khi giải quyết tranh chấp nuôi con sau ly hôn. 

Nói cách khác, nếu hai bên không thỏa thuận được, Tòa án thường ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ. Tuy nhiên, quy định này không có nghĩa là người mẹ mặc nhiên luôn được nuôi con trong mọi trường hợp. Nếu có căn cứ cho thấy mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng, người cha vẫn có thể được Tòa xem xét giao quyền nuôi con.

Vì sao pháp luật ưu tiên giao con nhỏ cho mẹ?

Sở dĩ pháp luật ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ là vì đây là giai đoạn trẻ cần sự chăm sóc trực tiếp, ổn định và gần gũi về thể chất lẫn tinh thần. Tuy nhiên, nguyên tắc cao nhất mà Tòa án vẫn phải xem xét là lợi ích của con. 

Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC cũng nhấn mạnh việc giải quyết quyền nuôi con phải dựa trên việc đánh giá khách quan, toàn diện quyền lợi về mọi mặt của trẻ. 

Vì vậy, trong những vụ việc có tranh chấp, câu hỏi không chỉ là “mẹ hay cha”, mà còn là ai thực sự có điều kiện phù hợp hơn để trực tiếp nuôi dưỡng đứa trẻ trong thời điểm đó. 

Khi nào cha có thể được nuôi con dưới 36 tháng tuổi?

Đây là phần rất nhiều người quan tâm. Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, người cha có thể được giao nuôi con dưới 36 tháng tuổi trong hai nhóm trường hợp chính.

Cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con

Nếu hai bên tự thỏa thuận được rằng người cha là người trực tiếp nuôi con, và thỏa thuận đó phù hợp với lợi ích của trẻ, Tòa án có thể công nhận. Đây là trường hợp không hiếm, nhất là khi người mẹ không có điều kiện chăm con trong giai đoạn trước mắt hoặc cả hai muốn thống nhất phương án ít xung đột nhất cho con. 

Người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con

Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP đã hướng dẫn rõ hơn thế nào là “người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”. 

Theo đó, người mẹ có thể bị xem là không đủ điều kiện nếu thuộc một trong các trường hợp như: mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh nặng khiến không thể trực tiếp chăm con; có thu nhập mỗi tháng thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng nơi cư trú và không có tài sản nào khác để nuôi con; hoặc không có điều kiện về thời gian tối thiểu để trực tiếp chăm sóc con. 

Điểm này rất quan trọng, vì nhiều người vẫn nghĩ chỉ cần là mẹ thì chắc chắn được nuôi con nhỏ. Thực tế, nếu phía cha chứng minh được mẹ thuộc một trong các trường hợp nêu trên, Tòa án có thể không giao con cho mẹ.

Mẹ cần đáp ứng điều kiện gì để tiếp tục nuôi con dưới 36 tháng tuổi?

Trong đa số trường hợp, người mẹ vẫn là bên có lợi thế pháp lý ban đầu. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền nuôi con nếu có tranh chấp, người mẹ nên chuẩn bị rõ các yếu tố chứng minh mình đủ điều kiện trực tiếp chăm con.

Thứ nhất là sức khỏe và khả năng trực tiếp chăm sóc. Nếu mẹ có sức khỏe ổn định, đang trực tiếp nuôi con, gắn bó với con từ trước đến nay thì đây là yếu tố rất quan trọng. 

Thứ hai là điều kiện tài chính cơ bản, không nhất thiết phải vượt trội nhưng phải đủ đảm bảo nhu cầu thiết yếu của trẻ. 

Thứ ba là thời gian chăm sóc con thực tế, bởi với trẻ dưới 36 tháng tuổi, yếu tố này được xem xét rất kỹ. 

Những tiêu chí này phù hợp với hướng dẫn của Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP về việc xem xét toàn diện quyền lợi của con khi giao con cho một bên trực tiếp nuôi.

Cha cần làm gì nếu muốn giành quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi?

Với người cha, đây là nhóm vụ việc khó hơn vì pháp luật đang ưu tiên giao con nhỏ cho mẹ. Muốn được Tòa xem xét giao quyền nuôi con, người cha cần tập trung vào chứng cứ, chứ không nên chỉ trình bày bằng cảm tính.

Cha cần chứng minh một trong hai hướng. Một là hai bên có thỏa thuận hợp lý để cha trực tiếp nuôi con. Hai là mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con theo các tiêu chí mà Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP đã hướng dẫn. 

Nếu chỉ lập luận rằng mình có thu nhập tốt hơn mẹ thì thường vẫn chưa đủ; điều quan trọng là phải chứng minh được lợi ích thực tế của con sẽ được bảo đảm tốt hơn khi ở với cha trong hoàn cảnh cụ thể. 

Đây cũng là lý do nhiều người tìm đến Thám tử VDT để được tư vấn từ sớm, nhất là khi cần rà soát tài liệu, xác minh thông tin hoặc chuẩn bị chứng cứ phù hợp trước khi bước vào quá trình ly hôn.

Người không trực tiếp nuôi con có quyền gì?

Dù cha hay mẹ là người trực tiếp nuôi con, người còn lại vẫn có quyền và nghĩa vụ đối với con. Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Đồng thời, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. 

Trong trường hợp lạm dụng việc thăm nom để gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, người trực tiếp nuôi có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom đó.

Điều này có nghĩa là tranh chấp nuôi con không chỉ dừng ở việc “ai được nuôi”, mà còn liên quan đến cách thực hiện quyền thăm nom, nghĩa vụ cấp dưỡng và sự ổn định lâu dài cho trẻ sau ly hôn. 

Những hiểu lầm phổ biến về quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi

Một hiểu lầm rất phổ biến là “con dưới 36 tháng tuổi chắc chắn thuộc về mẹ”. Như đã phân tích, đây chỉ là nguyên tắc ưu tiên, không phải quy định tuyệt đối. Nếu mẹ không đủ điều kiện hoặc hai bên có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con, Tòa vẫn có thể giao con cho cha. 

Hiểu lầm thứ hai là “bên có thu nhập cao hơn chắc chắn thắng”. Trong thực tế, thu nhập là một yếu tố quan trọng nhưng không phải duy nhất. Tòa án còn xem xét khả năng trực tiếp chăm sóc, thời gian dành cho con, tình trạng sức khỏe, môi trường sống và lợi ích toàn diện của trẻ. 

Điều này được nhấn mạnh trong Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP khi hướng dẫn Tòa án phải đánh giá khách quan, toàn diện các tiêu chí liên quan đến quyền lợi của con. 

Khi nào nên tìm dịch vụ tư vấn ly hôn?

Nếu vợ chồng đã thống nhất được mọi vấn đề thì việc chuẩn bị hồ sơ thường nhẹ hơn. Nhưng nếu có tranh chấp nuôi con, đặc biệt là tranh chấp với con dưới 36 tháng tuổi, bạn nên tìm hiểu kỹ từ sớm. Đây là giai đoạn mà chỉ một sai sót nhỏ trong việc chuẩn bị chứng cứ, trình bày điều kiện nuôi con hoặc xác định hướng đi ban đầu cũng có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả.

Tại Thám tử VDT, chúng tôi hiểu rằng người tìm kiếm từ khóa “con dưới 36 tháng tuổi ai được nuôi” thường muốn biết trong trường hợp của mình nên chuẩn bị gì, thiếu gì và phải bắt đầu từ đâu để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân cũng như của con. Vì vậy, dịch vụ tư vấn ly hôn của chúng tôi hướng đến sự kín đáo, rõ ràng và bám sát từng hoàn cảnh cụ thể.

Tư vấn sớm không đồng nghĩa với việc đẩy mâu thuẫn đi xa hơn; ngược lại, nó giúp bạn hiểu rõ quyền của mình và tránh bị động khi sự việc đã vào giai đoạn căng thẳng.

Nếu bạn đang chuẩn bị ly hôn và lo lắng về quyền nuôi con, hãy liên hệ Thám tử VDT để được tư vấn riêng tư, rõ ràng và đúng trọng tâm. Chúng tôi sẽ cùng bạn nhìn đúng vấn đề, định hướng hồ sơ phù hợp và hỗ trợ theo cách thận trọng hơn, để bạn không bị động trong một giai đoạn vốn đã rất áp lực.